Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutukluların dış dünyayla bağlarını korumaları, kişisel gelişimlerini sürdürmeleri ve eğitim haklarını kullanabilmeleri için yayınlardan yararlanmaları büyük önem taşır. Ancak cezaevi güvenliği, koğuş düzeni ve mevzuat gereği kitap, gazete, dergi ve diğer basılı yayınların kuruma kabulü ve koğuşta bulundurulması belirli kurallara tabidir.
Adalet Bakanlığı’nın Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, hükümlü ve tutukluların yayın haklarına dair en çok merak edilen tüm soruları yanıtladık.
1. Hükümlüler Kitap, Gazete ve Dergi Alabilir mi?
Evet. Hükümlü ve tutuklular, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli (gazete, dergi) ve süresiz (kitap) yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir.
Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından yayımlanan ve mahkemelerce yasaklanmamış gazete, kitap ve basılı yayınlar ise hükümlülere ücretsiz ve serbestçe verilmektedir.
2. Odada veya Koğuşta Aynı Anda Kaç Kitap Bulundurulabilir?
Koğuş veya odalarda yangın emniyeti, fiziki alan yetersizliği ve güvenlik denetimleri nedeniyle yayın sınırlaması uygulanmaktadır.
Oda, koğuş ve eklentilerinde aynı anda bulundurulabilecek süreli veya süresiz yayın sayısı; kurumun fiziki imkânları ve güvenliği göz önünde bulundurularak kurum idare ve gözlem kurulu tarafından belirlenir. Belirlenen sınırın üzerindeki yayınlar kurum ambarında muhafaza edilir veya kütüphaneden değişimli olarak kullanılır.
3. Ders Kitapları ve Kutsal Kitaplar İçin Sınır Var mı?
Eğitim hakkı ve inanç özgürlüğü çerçevesinde belirli yayın türlerine istisna sağlanmıştır:
- Sayı Sınırından Muaf Yayınlar: Hükümlülerin mensup olduğu dinin kutsal kitabı ile eğitimleri için gerekli olan ders kitapları, koğuşta bulundurulabilecek yayın sayısı sınırlamasına tabi değildir.
- Ders Kitaplarının Denetimi: Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tabi tutulamaz.
- Dini Eserler: Her hükümlüye, mensup olduğu dinin ibadetlerinde kullanılan eşyayı ve dini yaşamı bakımından zorunlu olan kitap ve eserleri temin etme ve yanında bulundurma izni verilir.
4. Hangi Gazete ve Dergiler Cezaevine Kabul Edilmez? (Yasaklı Yayınlar)
Ceza infaz kurumlarına kabul edilecek yayınlarda güvenlik ve kamu düzeni süzgeci uygulanır. Aşağıdaki nitelikleri taşıyan yayınlar kuruma sokulmaz:
- Güvenlik ve Disiplin Engel: Kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren yayınlar.
- İyileştirme Amacına Aykırılık: Hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yayınlar.
- Müstehcenlik: Müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan yayınlar.
- Resmi İlan Şartı Uymayan Gazeteler: Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunmayan gazeteler ceza infaz kurumuna kabul edilmez. (İlan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâli bu yasağın dışındadır).
5. Yabancı Dilde Kitap veya Gazete Getirilebilir mi?
Yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesi genel kurallardan farklı olarak Adalet Bakanlığı’nın yetkisindedir. Bakanlık onayı bulunmayan yabancı dildeki yayınlar kuruma teslim edilemez.
6. Panolara Gazete Haberleri veya Fotoğraf Asılabilir mi?
Evet. Her oda veya koğuşta idare tarafından yaptırılan panolara asılmak ve kurum kantininden temin edilmek koşuluyla gazete kupürü, haber, yazı, fotoğraf ve takvim bulundurulmasına izin verilmektedir.